عوامل بحران  در افغا نستان

 خوشحال اصفی

بُعد خارجی 

افغانستان  از لحاظ جغرافیایی سیاسی  کشور است  که در احاطه کشور های چون پاکستان ، ایران، چین،روسیه، ازبکستان ، تاجکستان و هندوستان قرار گرفته است  و  منافع این کشور ها در تضاد با هم بوده و این سبب شده  که افغانستان در بعد خارجی همواره  تحت استمار و اشغال کشور های خارجی قرار گیرد . و مشروعیت حاکمیت ان زیر سوال قرار گیرد آن هم حاکمیت خارجی . و افغا نستان  مبدل به میدان رقابت های سیاسی، اقتصادی و نظامی کشور های  جهان چون امریکا و انگلیس ، امریکا و روسیه، پاکستان و هندوستان ، امریکا و ایران گردیده  و این  تهاجمات و مداخلات همواره و به شکل مسلسل ادامه داشته و دارد. اگر تاریخ افغانستان ورق زده شود  دیده میشود که در گذشته هم چنین  موارد بشکل سریع  بیان شده است و باعث  مداخلات و سنگ اندازی های  کشور های خارجی گردیده است. 

بُعد داخلی 

در طول تاریخ افغانستان  تعداد بیشتری  نظام ها  و یا حکومت ها  که بنا نهاده شده به حمایت و کمک کشورهای  خارجی بوده و این هم سبب شده که در بُعد داخلی  بیشتر استقلا ل مهر های بازی کننده نظام گرفته شود .

قربان کردن منافع ملی بر منافع شخصی  از طرف بازی گران سیاسی که در طول تاریخ کشور نمایان شده

و همواره وقتی وظایف و موقف ها مهر های بازی کننده در خطر دیده میشود با کشور های جهان  دست به معامله های سیاسی و پشتیبانی ها زده میشود و این موضوع  در طول هفت سال گذشته حکومت اقای کرزی قابل دید بوده است . عدم اتحاد و اتفاق ملی اقوام مختلف کشور با عث شده  تا هنوز هم تعصبات زبانی، سمتی و نژادی در کشور وجود داشته باشد  و فر هنگ یک دیگر پذیری تا هنوز و جود ندارد. این سبب شده تا کشور های دیگر جهان از چنین وضعیت استفاده جوی کنند، مخصوصا کشور های همسایه افغانستان یعنی  پا کستان و ایران . از سوی دیگر هنوز هم در افغانستان اثرات دو نیم دهه جنگ وجود دارد و جنگ هنوز هم در بعضی نقاط افغا نستان جریان دارد . کوکنار در افغانستان هنوز هم کشت میشود هر چند گقته میشود که کشت کوکنار در بیست ولایت افغا نستان به درجه صفر تقلیل یا فته است . رهکارها، پالیسی ها و ستراتژی های  درست در نظام مخصوصا در بعضی موارد و ادارات  در طول هفت سال گذشته حکومت اقای کرزی وجود نداشته  موجودیت فساد اداری در ادارات دولتی در چند سال پسین به اوج خود رسیده است . کشتن افراد ملکی در عملیات های نظامی  نیرو های بین الملی، افغان و مخالیفین  باعث  ایجاد فا صله میان دولت و مردم  شده است. هنوز هم تعداد کثیری مردم از فقر و تنگدستی رنج می ببرند . هنوز هم مردم به تعلیم و تحصیل در بعضی ولایات بشکل کامل دسترسی ندارند. مکاتب سوزانده میشوند معلیمین و متعلیمین تهدید و کشته میشوند. در بخش سیاست خارجی افغانستان سیاست مستقل را بازی نکرده هرچند در طول هفت سال گذشته روابط ستراتیژیک، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و دیپلوماتیک با کشور های جهان به وجود آمده است.  با و جودی  سرازیر شدن  میلون ها دالر به این کشور زمینه کاریابی آن چنان که توقع می رفت  مساعد نبوده  سطح بیکاری در افغانستان با گذشت زمان رو به افزایش است .  نقض حقوق بشر چون تجاوز جنسی ، قتل، ازدواج های اجباری، بد دادن و غیره در افغانستان ادامه دارد. نقض قانون بشکل سریع و جود دارد آن هم توسط کسانی که مجری قانون هستند. تما می این موارد دست به دست هم داده و باعث ایجاد بحران در افغا نستان شده است .